Τετάρτη, 24 Ιουνίου 2009

Μπούργκα, μαντίλα και τσαντίλα

www.wfafi.org (Women's Forum against fundamentalism in Iran)

Όταν τον Νοέμβριο του 2001 ταξίδεψα στην Τεχεράνη, δέχθηκα χωρίς δεύτερη κουβέντα να σεβαστώ την πολύ ευγενική παράκληση του υπαλλήλου του Ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών που φρόντισε για τα χαρτιά μου. Μου ζήτησε, αν αυτό δεν μου δημιουργούσε πρόβλημα, να κυκλοφορώ με καλυμένο το κεφάλι και τα χέρια μέχρι και τον καρπό. Το παντελόνι, μου εξήγησε στο τηλέφωνο, δεν πείραζε κανέναν.

Όταν το αεροπλάνο της Türk Hava Yolları μπήκε στον εναέριο χώρο του Ιράν, όλες οι γυναίκες κάλυψαν τα εξαιρετικά κομψά ρούχα τους και τα καλοχτενισμένα μαλλιά τους με ένα μαύρο ράσο, ενώ εγώ φόρεσα ένα κάτι σαν τραπεζομάντηλο και ένα μακρύ παλτό και κατέβηκα στο άλλης εποχής αεροδρόμιο "Ιμάμης Χομεϊνί".

Την επομένη το πρωί, πριν ξεκινήσει το συνέδριο στο οποίο μιλούσα, ο Μεχντί, ο οδηγός που με είχε αναλάβει επέμεινε να με πάει να γνωρίσω την οικογένειά του. Στο σπίτι του με υποδέχθηκε με χίλια κεράσματα η ευστραφέστατη μαμά του, η γυναίκα του, η αδελφή του και ένα τσούρμο παιδιά. Καταπληκτικές αυτές οι γυναίκες! Εξαιρετικά μορφωμένες όλες, πλην της μαμάς που είχε βγάλει μόνο το λύκειο, παρακαλώ! Η κουβέντα που ξεκίνησαν αφορούσε, τι άλλο, τα δικαιώματα των γυναικών. Οι γυναίκες του Ιράν, μου είπαν, ήταν πάντα αφέντρες στα σπίτια τους. Δέχονται να φορούν το μαύρο ράσο, αφού αυτό τους επιβλήθηκε, οι περισσότερες κοπέλες όμως φορούν και ένα τζηνάκι από κάτω. Και επέμεναν ότι οι Ιρανοί δεν έχουν καμία σχέση με τους Άραβες, τους οποίους θεωρούν υπεύθυνους για το ισλαμικό δόγμα που θέλει τη γυναίκα υποδεέστερη των ανδρών.

Τις επόμενες μέρες γνώρισα πολλά νέα κορίτσια και αγόρια, φοιτήτριες και φοιτητές που είχαν εντυπωσιακές αντιλήψεις για τα δικαιώματα των δυο φύλων, αλλά και για τη δημοκρατία που έχασαν το 1953 με το αμερικανοκίνητο πραξικόπημα κατά του Μωσαντέκ. Και βέβαια μου έδειχναν τα τζην και τα όμορφα ρούχα που κρύβονταν κάτω από τα ράσα.

Αυτές τις μέρες δεν μπορώ να βγάλω από το μυαλό μου τη σύντομη επίσκεψή μου στην Τεχεράνη. Το ξέσπασμα ενός λαού βαθιά καταπιεσμένου από θρησκευτικούς τυρράνους ήταν θέμα χρόνου να συμβεί. Το εντυπωσιακό νέο δεδομένο είναι ότι μέσα από το ίντερνετ και τις διάφορες υπηρεσίες κοινωνικής διαδικτύωσης, αυτή η επανάσταση στάθηκε στα πόδια της και ταξίδεψε σε όλες τις άκρες της γης. Αν αφέντης στην άλλη άκρη του πλανήτη ήταν ακόμα ο αλήστου μνήμης Μπους, ίσως η πλανητοκράτειρα να είχε βρει ευκαιρία να εισβάλει στο Ιράν για να επιβάλει τη "δημοκρατία" της. Και τότε όλα θα είχαν γίνει μαντάρα, για άλλη μια φορά. Θέλω να πιστεύω πως το γκρεμοτσάκισμα του καθεστώτος των ιμάμηδων πλησιάζει.

Θυμήθηκα επίσης τις γυναίκες του Ιράν, με αφορμή τις καινούριες δηλώσεις Σαρκοζί για το απαράδεκτο της μαντίλας και του γυναικείου ράσου σε μια δημοκρατία όπως η Γαλλία. Η πρώτη μου, συναισθηματική, αντίδραση είναι να υπερασπιστώ το δικαίωμα του καθενός να φοράει ότι θέλει και να διατηρεί την πολιτισμική και θρησκευτική του ταυτότητα. Αυτή άλλωστε δεν είναι η ουσία της δημοκρατίας;

Στη βάση της όμως, η μαντίλα και η μπούργκα και τα λοιπά καλύμματα γυναικών είναι σύμβολα καταπίεσης. Είναι υποχρεωτική αμφίεση της γυναίκας σε κοινωνίες που διακυρήττουν την κατωτερότητά της. Ο επισκέπτης στο Ιράν παρακαλείται και καλά κάνει να σεβαστεί τους κώδικες ντυσίματος. Και ο επισκέπτης ή κάτοικος της Γαλλίας ειδοποιείται ότι κανένα ενδυματολογικό σύμβολο καταπίεσης δεν μπορεί να επιτρέπεται σε δημόσιους χώρους, όπως τα σχολεία. Σίγουρα η υπεράσπιση των δικαιωμάτων ισότητας όλων, φύλων και φυλών, είναι επίσης ουσία και πεμπτουσία της δημοκρατίας.

Και επειδή οι διαδηλώσεις στο Ιράν εξαρτώνται και από τη διεθνή φωνή που αποκτούν, υπογράψτε την έκκληση της οργάνωσης ηλεκτρονικού ακτιβισμού Avaaz, στο http://www.avaaz.org/en/iran_stop_the_crackdown/?cl=260076392&v=3540

3 σχόλια:

Prokopis Doukas είπε...

Σωστα τα λες αγαπητή - κι εγώ για το Ιράν γράφω, αλλά δεν έχω πάει. Η μαντήλα (πόσο μάλλον η μπούρκα) είναι σύμβολο διαφορετικότητας των φύλων (αφού δεν τη φοράνε οι άνδρες - και βεβαίως υποτιμητικό για τη γυναίκα) και καταπατά το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα της ισότητας. Στην καταπάτηση των δικαιωμάτων δεν σηκώνει "το θέλω και το κάνω" ή "δεν μου το επιβάλλει κανείς". Αυτά είναι σαν την προσπάθεια να γίνουν αποδεκτές διακρίσεις του τύπου "προαιρετική αναγραφή του θρησκεύματος"...

Thomas Xomeritis είπε...

Ξέχασες να γράψεις για τα βουνά. Μας είχες πει ότι σου είχε κάνει εντύπωση πόσο ψηλά έδειχνα τα βουνά δίπλα στην Τεχεράνη.

Theodota είπε...

Μα τι μνήμη τρομερή είναι αυτή Thomas; Ναι, αυτό το βουνό, το Αλμπόρζ, υψώνεται μέχρι και 3.000 μέτρα πάνω από την Τεχεράνη που ήδη βρίσκεται σε υψόμετρο 1.200!

Όταν το πρώτο μου πρωινό εκεί άνοιξα το παράθυρό μου στο ξενοδοχείο Ιστικλάλ (ένα πολύ φροντισμένο Χίλτον των αρχών του 70), είδα το τεράστιο βουνό μπροστά μου και έμεινα άφωνη!

Το Αλμπόρζ χωρίζει την Τεχεράνη από τις ακτές της Κασπίας. Από την άλλη πλευρά, είναι η παραθεριστική πόλη Ραμσάρ, όπου το 1971 υπογράφηκε η περίφημη Σύμβαση Ραμσάρ για την προστασία των υγροτόπων.