Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2009

Κοινωνικοί αγώνες χωρίς βία

Στη μεταπολιτευτική Ελλάδα όλοι λίγο πολύ φλερτάρουμε με την ιδέα της ένοπλης πάλης εναντίον ενός γερασμένου πολιτικού συστήματος που τελικά ούτε κράτος δικαίου, διαφάνειας και αλληλεγγύης στηρίζει, ούτε και μπορεί να ικανοποιήσει την ανάγκη για ελεύθερη έκφραση. Φανταζόμαστε τον αυτολεγόμενο «αντάρτη πόλης» ως τον σωτήρα που μας έλειπε και θα λυτρώσει την κοινωνία μας από την αδικία και την ανισότητα και φαντασιωνόμαστε εμάς ντυμένους με τη στολή του εκδικητή να χτυπάμε τους κακούς. Γι' αυτό γουστάρουμε τον Παλαιοκώστα, αφού γελοιοποιεί ένα σύστημα που ποτέ δεν ήταν κοινωνικά δίκαιο. Στο πολύ πίσω μέρος όμως της σκέψης μας υπάρχει ένας φόβος για αυτή τη νέα κατάσταση που θα έρθει όταν ο σημερινός διεφθαρμένος, άδικος και κοινωνικά αναίσθητος ισχυρός θα αντικατασταθεί από έναν άλλο πιο ισχυρό που θα έχει πάρει την εξουσία με βία.

Ίσως ακούγεται παράδοξο, αλλά η έννοια της «πάλης» δεν έχει μόνο μια βίαιη εκδοχή. Πάλη ενάντια σε καθεστώς καταπίεσης μπορεί να οργανωθεί και χωρίς βία. Και τέτοια παραδείγματα έχουν καταγραφεί πολλά στην ιστορία.

Διαβάζω στην πολύ αξιόλογη έκθεση «There are Realistic Alternatives» του Ινστιτούτου Άλμπερτ Αϊνστάιν μια απομυθοποίηση της μη-βίαιης πάλης:
  • Πιστεύεται από πολλούς ότι η βία πάντα δουλεύει γρήγορα, ενώ η μη-βίαιη πάλη θέλει πολύ χρόνο. Και οι δύο όμως αυτές απόψεις είναι λάθος.
  • Συχνά υποστηρίζεται ότι η μη-βίαιη πάλη είναι αδύναμη, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να είναι πολύ δυνατή. Μπορεί να παραλύσει ή ακόμα και να αποσυνθέσει ένα καταπιεστικό καθεστώς.
  • Η μη βίαιη πάλη δεν απαιτεί χαρισματικό ηγέτη.
  • Η μη βίαιη πάλη είναι διαπολιτισμικό φαινόμενο.
  • Η μη βίαιη πάλη δεν ανήκει σε καμία θρησκευτική πίστη, αν και έχει συχνά ασκηθεί με θρησκευτικά κίνητρα.
Στην ίδια έκθεση, ο Τζην Σάρπ (Gene Sharp), ηγετική προσωπικότητα στη μελέτη των μη-βίαιων εναλλακτικών κοινωνικής πάλης που μάλιστα έχει υποφέρει από τη λυσσώδη επίθεση αριστερής μερίδας που τη βρίσκει βίαια, έχει καταγράψει 198 τρόπους μη-βίαιης δράσης που έχουν μέχρι σήμερα γράψει ιστορία. Από τη γνωστή, απλή μέθοδο της πορείας διαμαρτυρίας, τη συλλογή υπογραφών και την ανάρτηση πανό, μέχρι τα εκτεταμένα εμπορικά μποϋκοτάζ και μαζική ανυπακοή, και μια ελληνική: «λυσιστρατική μη-δράση» (Lysistratic nonaction). 197 τρόποι δράσης + σεξουαλικό μποϋκοτάζ στους ηγέτες της στραβής κι’ ανάποδης κοινωνίας μας. Και όχι ξύλο, βόμβες και φωτιές, κατεβασμένες τζαμαρίες και δηλητηριασμένος αέρας από καμένους σκουπιδοτενεκέδες στις γειτονιές. Η δική μας βία δεν είναι απάντηση, αλλά τροφή στη βία των άλλων.
Σε επόμενη ανάρτηση θα μιλήσουμε για πετυχημένες περιπτώσεις μη-βίαιης πάλης.

3 σχόλια:

simfiliosi είπε...

Να περιμένουμε και αναφορά στο ελβετικό σύστημα του συμφιλιωτικού ΕΝΙΑΙΟΥ ψηφοδελτίου, που ενώ εφαρμόζεται από αμέτρητους συλλόγους σε όλον τον κόσμο, το αποφεύγουν συστηματικά όλοι οι εγωμανείς "σωτήρες";

Θεοδoτα Ναντσου είπε...

Αχ! Πολύ μακρινό σενάριο simfiliosi μου. Όχι μόνο για την Ελλάδα, δυστυχώς...

Ανώνυμος είπε...

Να που τα νέα είναι παρήγορα:
http://enieopsifodeltio.wordpress.com
http://apps.facebook.com/causes/61685

http://antipariafwni.blogspot.com/2009/01/niki.html

http://www.kpad.gr/text/thesis/enieo1.htm

http://edrana.blogspot.com/2007/06/blog-post_05.html
http://troktiko.blogspot.com/2009/05/blog-post_5788.html